Пет дена во Торино

01

Осумнаесет часа кон една авантура

Сè започна и заврши пред Дрво декор, култното место за тргнување на пат. Го наполнивме автобусот, целата (скоро) македонска мрежа на Слоу фуд сме, а нè чека патешествие долго 1.600, пардон, 1.800 километри. Николче, Елена, Матеј, Наско, Дамјан, Билјана, Сашко, Јасна, Анита, Дичо, Македонка, Марјан, Иво, Филип, Наташа Пирустија, Кристијан, Сезер, повторно Елена, Гоце, Владо, Здравко, Драгче, Пеце, Димитар, Дарко, Даме, Тоци, Наташа, Васил… вооружени со планови, насмевки и полни торби грицкалици и сендвичи, тргнавме во авантура.

Патот беше дооооолг, лека-полека избледеа муабетите, се испразнија кесичињата со кои шушкавме како глувци во потрага по ноќна ужинка, па и кога стигнавме во Венеција, со одмор од неколку часа — време што е потребно автобусот да „одлежи“ — беше повеќе од предизвик. Кога повторно влегов во „реизот“, си реков, ова ќе мора машки да се издржи. Плус, септември ми е омилен: сонцето гали, ама и го најавува заминувањето и токму поради скорешната разделба, секој зрак е уште подрагоцен…

Во Торино стигнуваме ноќе, времето веќе и не е важно, хотелот е плус 23 километри и е ретро шик од 70-тите. Уморот ни е заеднички именител, па иако не ги сакам родовите поделби, констатирам дека како жена имам помала физичка издржливост. Ха, или обратно беше?

И што е логично да се случи?

Успивање, што го нареков „феномен“, затоа што ги фаќам сите зазорувања — утрински, најутрински тип сум. Ама и покрај првичната неверица и изненадување, си рековме: ете го Торино. И се подготвивме за авантура. И навистина беше.

03

Вкусови што ја раскажуваат земјата

Низи суви пиперки, тутун, лук, циронки, па дрвени масички, штанд со храна, внатре е уште поубаво. Скоцкано. Постери од гостилници што веднаш ги познав: Вила Дихово, етно село Андревци во Годивје и Вила Радожда, со она непрегледно синило што на целиот павилјон му дава носталгична нота.

На менито денес, ми шепнаа готвачите — тројца вредни мускетари од слоуфудашката Алијанса — е рижото со јагнешко, канапеи со намаз од грав и суви пиперки, биено сирење и бакардан… Официјалното отворање веќе се случи, доминација на сувомеснатите чудесии на Гавриловски, и време е да уживаме во новата, толку посакувана „торинска“ реалност…

Инаку, врие од луѓе, гости и фанови на Тера Мадре и Слоу фуд: поминуваат, загледуваат, сакаат да вкусат. Најчестото прашање е врзано за тутунот, мислат дека е сушено месо.

Потоа се задржуваат на макало — чиста егзотика. Млацкаат и се облизуваат.

Ах да, и слатко од смокви — уште една егзотика. Се изненадив колку им беше непознат овој наш „знак на препознавање“. Сликам однадвор, одвнатре, лично е секако, ми поминуваат морници од гордоста што ете така, нашата напатена земја надвор од границите е среќна, посакувана и интересна…

Вториот ден нашата мала група е пред сите во павилјонот. Подранивме — Марјан, Иво, Драгица и јас, тука сме на почетокот на денот и „отвораме“: јас го средувам изложбениот простор, лепам флаери со мед и чај, правам вистински македонски пачворк со најпрепознатливите работи од земјата, и се радувам што тоа веднаш го сликаат.

Чекор понатаму се контактите „тет-а-тет“ со луѓето. Мачкаме парчиња „лапни-голтни“ леб со ајвар и макало. Што поради храната, музиката, а можеби и поради нашите среќни лица, штандот експресно се наполни. Весело е и шарено, а од кујната веќе чури — во најава се тавче гравче, сендвичи со јагнешко, па јагнешка чорба, раванија со слатко од смокви, колач со вишни и цреши… Какви лезетлуци!

05

Таму каде што започна приказната

Третиот ден е нашиот ред да го видиме Бра, романтично гратче откаде започна Слоу фуд приказната. Времето е дождливо, се запознаваме со првиот факултет за гастрономија на Слоу фуд, Банка за вино и пробуваме од најдобрите.

Истиот ден се случуваат уште неколку работилници: „Училишните градини — зелени училници на иднината“, „Учиме да сучиме“ со Наташа Неданоска, која знае да направи вистински спектакл од охридски комат. Патем, и сè што прави е спектакл и за душа и за стомак. Потоа „Новите дечки на стариот занает“, а секојдневно се и дегустации и оценување на овчеполското јагне, најпознат извозен бренд во Италија, во организација на земјоделската задруга „Еко Овчеполка“. Од кујната секој час се вади нешто ново, да те разгалат и полакомат со тарана со афион и сирење, јагнешка чорба, пелте од шира со јаболка и шумски плодови, јагнешки џигер со праз и суви пиперки, сендвичи со домашен колбас…

07

Милион мали слоуфудашки работи

Хајлајт на петтиот ден е грав, и тоа чорбест, во две варијанти, со сланина и посен. Потоа е реденка: јуфки, кадаиф, сендвичи со јагнешко… Подготовка на ширден, најпознатиот прилепски специјалитет со членовите на Слоу фуд Прилеп и Алхемија на вкусовите, и нови иновативни производи на млади производители со Пеце Клечкароски и Сезер фарм. Фантастични се, а забележувам и голем интерес за органскиот мед.

Повторно енергија што крева, многу нови ликови… Како што поминува времето, знам дека крајот на денот ќе значи и довршување на приказната.

На лице место ја потврдивме тезата дека љубовта низ уста влегува. Браво за готвачите, си велам по стоти пат, цареви сте Мајно, Димитар и Пеце.

Ама „браво“ и за сите нас. Се сплотивме со некоја заедничка интелигенција наречена татковина. Луѓето ми станаа блиски, како да сме биле заедно, на пример — во војска. Големо искуство и чувство дека бевме на висина на задача и земјата си ја претставивме во најдобро можно светло. Еве ја, уште блеска преку фотографии и доживеаното.

Постојат моменти кога потешко се опуштам, оштетена од кусок на времето, фокусирана на „мора“ и „треба“, но сепак се обидувам да фатам парченце од омиленото ми торинско небо, затоа што облаците се тродимензионални, а тоа е естетиката што ја љубам.

Кога повторно се наредивме во автобусот, секој на своето место, дојдов до интересен заклучок. Не паметам ништо друго освен насмевки. И да, ќе помислувам на сите луѓе со кои го делевме просторот, мислите и желбите.

Едноставно е.